Dlaczego "muzyka włoskiej PRAWICY”?

Jest to pytanie, które często jest mi stawiane, czasami w formie wymownych pytań czy jestem pewna, że to właściwe słowo, a czasami autorytarnego stwierdzenia "to nie jest prawica!”. Za każdym razem staram się chociaż krótko wyjaśnić tą kwestię, ale teraz postanowiłam napisać na ten temat coś więcej i zamknąć sprawę raz na zawsze.

Tak, jestem pewna, że to właściwe słowo, a pierwszym i najważniejszym argumentem za tym jest fakt, że… tak po prostu ta muzyka się nazywa. Na różnych stronach i w artykułach jej poświęconych występuje właśnie to określenie: „musica di destra [estrema]” czyli „muzyka prawicy [skrajnej]”, albo w bardziej rozbudowanej wersji: "musica alternativa di destra” – "alternatywna muzyka prawicowa”. Hasło pod tym właśnie tytułem znajdziecie na Wikipedii, tak też jest definiowana m. in. na stronie wydarzenia Campo Hobbit 40 (które odbyło się w czerwcu tego roku i miało być nawiązaniem do historycznych Campo Hobbit [Obozów Hobbit], gdzie praktycznie narodziła się ta "prawicowa” scena), tak jest też definiowana w książkach jej poświęconych (np. "Voci controvento”) jak i w wielu innych artykułach i publikacjach, pisanych zarówno "od środka" jak i "z zewnątrz" środowiska. Nie jest to też jedyne określenie – używa się też samego sformułowania "musica alternativa" ("muzyka alternatywna) albo też "musica nonconforme" („muzyka nonkonformistyczna”), ale określenie "musica di destra" jest jak najbardziej rozpowszechnione i zrozumiałe. Za to określenia takie jako "muzyka neofaszystowska" czy coś w tym stylu, nie występują wcale. Ma to swój dodatkowy powód, ponieważ nie wszystkie zespoły i wykonawcy słuchani w tym środowisku byli neofaszystami – np. zespół Nuovo Canto Popolare grający w latach 70. założyli młodzi monarchiści.

Określanie tej sceny jako "prawicowej" wynika z tego, że tak też zbiorczo nazywa się całe to środowisko. Oczywiście większość organizacji odżegnuje się od określenia "prawica", ale mimo wszystko ta etykieta ma swoją długą i zasłużoną historię. Przede wszystkim partia Movimento Sociale Italiano (MSI) – postfaszystowska partia działająca w latach 1946-1995 – od 1972 r. miała jako drugi człon swojej nazwy "Destra Nazionale" czyli "Prawica Narodowa". To właśnie w większości pod sztandarem tej partii gromadzili się działacze, którzy w latach 70. dali początek współczesnej "prawicowej" włoskiej kulturze, a młodzieżówką tej partii był "Fronte della gioventu" ("Front Młodzieży"), który organizował wspomniane wyżej Obozy Hobbit, wydawał czasopisma, organizował wydarzenia w swoich siedzibach i w praktyce skupiał znaczną większość "prawicowej" młodzieży. Nic więc dziwnego, że wszystkich działaczy i sympatyków organizacji z "Prawicą" w nazwie nazywano "prawicowcami" właśnie.

Co więcej, z tym określeniem identyfikowali się nie tylko działacze MSI i FdG, ale także działacze innych organizacji. Pod koniec lat 70. we Włoszech, na obrzeżach MSI, powstał ruch "Nuova Destra" ("Nowa Prawica") wzorowany na francuskiej "Nouvelle droite" Alain’a de Benoist. W ten sposób co najmniej od lat 70. (ale także i dużo wcześniej) całe środowisko około-MSI i późniejsze ex-MSI – wraz ze wszystkimi odłamami i mniejszymi organizacjami – zostało trwale utożsamione z pojęciem "prawica".

Poza tym ta etykietka miała jeszcze jedną, bardzo praktyczną zaletę: nie wchodząc w zawiłości ideologiczne pozwalała bardzo szybko zidentyfikować przeciwników lewicy. Poglądy różnych grup post/neofaszystów mogły być zróżnicowane i trudne do opisania, ale było jasne, że wszyscy nie lubili komunistów i socjalistów. A jeśli ktoś jest wrogiem komunistów, którzy z zasady są "lewicą", to dla opinii publicznej analogicznie staje się ich przeciwnością, czyli "prawicą". W ten sposób już wkrótce po wojnie to pojęcie stało się pewnym workiem, do którego wrzucani byli wszyscy przeciwnicy lewicy, czyli przede wszystkim środowiska post/neofaszystowskie. Z jednej strony było to zawsze nieco irytujące, a z drugiej strony wygodne, zarówno dla publicystów jak i samych zainteresowanych bo pozwalało szybko się określić. Podobnie zresztą działa to i w Polsce – bardzo często w mediach określa się organizacje nacjonalistyczne jako "skrajną prawicę" i czy kogoś to dziwi? Czy ktoś ma wątpliwości, do kogo to określenie się odnosi?

Inną kwestią jest odpowiedź na zarzut "bo faszyzm nie był prawicą tylko lewicą!". Nie chcę tu teraz wchodzić w zawiłe dywagacje o definicji "prawicy" i "lewicy" ani o historii faszyzmu. Chcę tylko zauważyć trzy rzeczy: po 1. współczesny neofaszyzm ma z historycznym faszyzmem mało wspólnego, więc to, czym był historyczny faszyzm nie jest sprawą najważniejszą, 2. Większość praw obyczajowych i religijnych obowiązujących za czasów reżimu faszystowskiego (katolicyzm jako religia państwowa, zakaz aborcji i antykoncepcji itp.) trudno określić jako "lewicowe" a spokojnie można określić jako "prawicowe"; 3. niezależnie od całej reszty swojej ideologii faszyzm zawsze był antykomunistyczny, czyli na podstawie opisanej wyżej logiki "antylewicowy” a więc "prawicowy".

Podsumowując: określenie "prawica" w stosunku do środowiska post/neofaszystowskiego wywodziło się jeszcze od wcześniejszego spojrzenia na faszyzm, obowiązywało już od czasów powojennych, zostało utrwalone przez największą (i w sumie jedyną liczącą się) partię z tego obszaru i – mimo że nie wszystkim odpowiada – na stałe weszło do użycia na określenie tego środowiska, a razem z nim jego muzyki.

To oczywiste, że nazywanie środowiska neofaszystowskiego "prawicą" jest dużym uproszczeniem i jest to raczej pewna etykietka, a nie ścisła definicja polityczna. Jednak określenie to funkcjonuje i posługuję się nim także ja. Mam nadzieję, że to wyjaśnienie jest wystarczająco jasne. Jeśli ktoś ma jakieś dalsze zastrzeżenia - proszę kierować je do Włochów, którzy tym terminem się posługują.

Tematyka: 
Tags: